Citaten uit de Nederlandse vertaling van het boek van
Louis Dumur: "de Slachter van Verdun", pag. 235 e.v.
"Langs twee wegen kon men met een auto in drie kwartier van Damvillers naar Stenay komen:
de eene over Brandeville die ik goed kende, want hij liep ook over Dun;
de andere leidde over Jametz, was een paar kilometer langer, maar breeder en beter geplaveid.
Zoowel de eene als de andere weg legde ik voor dienst of voor pleizier vaak af,
meestal in gezelschap van Graaf von Kubitz, die zoo zijn introducties had in het Legergroepskwartier,
waar hij vrijwel iedereen kende.
Stenay trok ons als het licht den nachtvlinder, en wij gingen er zoo vaak heen als wij maar konden.
Stenay, een klein stadje, grauwen tamelijk vuil, had wel nooit kunnen droomen,
nog eens de buitengewone eer te zullen genieten als residentie te mogen dienen voor den erfgenaam van het Germaansche keizerrijk!
Hoewel er niets in het verleden was, dat aanspraak kon maken op bijzondere bewondering of aantrekkingskracht kon uitoefenen,
had het stadje niettemin met zijn wonderlijk vierkant hoofdplein met oude gevels, zijn kerk met twee klokketorens,
zijn 18e eeuwsche heerenhuizen, zijn groote gewelfde poort, zijn oude vestingwerken en zijn gelukkige ligging op den Maasoever,
temidden van de lachende omlijsting van boomgaarden, tuinen en weiden, een bijzonder aantrekkelijk en aanblik kunnen opleveren.
Maar, zooals in zooveel plaatsen in Frankrijk, had de bureaucratie het stadje laten verschrompelen en vervallen,
inplaats van het, zooals in Duitschland, door gemeentelijke zorg te doen restaureer en onderhouden.
Wat het meest opviel, dat was het uitgestrekte complex van kazernen, in het midden van het stadje, nieuwbouw,
en volgepropt met acht à tien duizend van onze Feldgrauen.
Verder had onze bezetting geen moeite gespaard om de stad te reinigen
en al had haar werkzaamheid zich niet kunnen uitstrekken over het interieur van huizen en winkels,
zoo was zij er dan toch in geslaagd op den openbaren weg volkomen orde en zindelijkheid te scheppen.
Bruikbare meubels waren gerequireerd en in plaats van de Fransche waren nieuwe naamborden met Duitsche opschriften
in de straten aangebracht, zoodat b.v. de hoofdstraat "Rue Chanzy" nu "Kronprinz Wilhelmstrasse" heette.
Zijn Keizerlijke Hoogheid bewoonde een weelderige, moderne villa, in het uiterste Noorden van Stenay aan den weg naar Cervisy.
Zij was het eigendom van een zekere dame, die Duverdier heette en droeg den naam van "Chateau des Tilleuls".
Hier was het, dat de Kroonprins bezoeken van beteekenis ontving, audiëntie verleende,
ontelbare ridders van het IJzeren Kruis decoreerde en de officieren van zijn staf verzamelde aan diners of soupers.
Het stafkwartier van de 5e Legergroep was in de Schulenstrasse gevestigd, in de gemeentelijke school voor jongens,
een reusachtig rechthoekig gebouw, dat met zijn grijze massa den Maasoever beheerschte.
De Prins kwam altijd tusschen elf en twaalf uur in het stafkwartier, las dan de binnengekomen rapporten en het legercommuniqué.
Maar het voornaamste punt van ontmoeting was het casino.
Dit was gevestigd in een oud en stijlvol ingericht 17e eeuwsch hotelgebouw met prachtigen tuin.
In de salon met zijn monumentale schouw hingen schilderijen en antieke gravures met voorstellingen der krijgstochten
van Alexander de Groote. Van de salon kwam men in een mooie eetzaal met vier groote tuindeuren, groot genoeg voor vijftig gasten.
Verder was er een speelzaal en een muziekkamer.
Onder de voortreffelijke leiding van kapitein Krause, commandant der prinselijke Garde compagnie,
had het casino van Stenay zich ontwikkeld tot een model inrichting.
Men had dan ook ter eere van Krause aan de straat, die naar dit klein militair paradijs leidde, den naam Krausestrasse gegeven."
Stenay - 1914 - 1918
